حرف تعریف: der، die، das و ein، eine (Artikel: der, die, das – ein, eine)
هر اسم آلمانی جنس دستوری دارد: مذکر، مؤنث یا خنثی. حرف تعریف معین برای این سه جنس به ترتیب der، die و das است. حرف تعریف نامعین برای مذکر و خنثی ein و برای مؤنث eine است. در جمع، حرف تعریف معین همیشه die است و حرف تعریف نامعین ندارد.
Jedes Nomen hat ein Genus: maskulin, feminin oder neutral. Der bestimmte Artikel ist der, die oder das. Der unbestimmte Artikel ist ein oder eine. Im Plural ist der bestimmte Artikel immer die.
آرتیکل چیست و چرا آلمانی سه تا دارد؟
در فارسی اسمها جنس دستوری ندارند. برای نامعین بودن از «یک» یا «ـی» استفاده میکنیم، مثل «یک میز» یا «میزی». برای معین بودن هم کلمهٔ جداگانهای نداریم؛ «را» یا خود جمله نشان میدهد که از چیز مشخصی حرف میزنیم.
در آلمانی هر اسم یکی از سه جنس را دارد: مذکر، مؤنث یا خنثی. کلمهٔ کوچکی که پیش از اسم میآید، یعنی آرتیکل یا حرف تعریف، این جنس را نشان میدهد. آرتیکل معین برای مذکر der، برای مؤنث die و برای خنثی das است. این جنس معمولاً ربطی به معنای کلمه ندارد؛ میز مذکر است و چراغ مؤنث، بیهیچ دلیل منطقی.
| Der Flur ist sehr eng. | راهرو خیلی باریک است. |
| Die Tasche ist schwer. | کیف سنگین است. |
| Das Haus ist groß. | خانه بزرگ است. |
معین و نامعین کنار هم
وقتی چیزی را برای اولین بار نام میبریم، آرتیکل نامعین میآید که معنایش «یک» است: ein برای مذکر و خنثی، و eine برای مؤنث. ein هیچ پایانهای ندارد، اما eine یک -e در آخر دارد که علامت مؤنث است.
وقتی همان چیز دوباره میآید و شنونده آن را میشناسد، آرتیکل معین به کار میرود. در داستان هم ein Tisch میشود der Tisch، ein Sofa میشود das Sofa و از eine Lampe هم die Lampe ساخته میشود.
آرتیکل در بعضی جملهها شکل دیگری هم میگیرد، مثلاً den یا dem؛ این موضوع حالتهای اسم است و بعداً به آن میرسیم.
| Hier steht ein Tisch. | اینجا یک میز هست. |
| Der Tisch ist alt. | میز قدیمی است. |
| Ich habe eine Lampe. | من یک چراغ دارم. |
| Die Lampe ist neu. | چراغ نو است. |
جمع: یک آرتیکل برای همه
در جمع کار ساده است: آرتیکل معین برای هر سه جنس die است و جنس مفرد اسم دیگر مهم نیست.
جمع آرتیکل نامعین ندارد. در فارسی میگوییم «کتابها» یا «چند کتاب». در آلمانی برای «کتابها» میگوییم die Bücher، و برای «چند کتاب» فقط خود اسم جمع، یعنی Bücher، بدون آرتیکل میآید.
| Die Fenster sind groß. | پنجرهها بزرگاند. |
| Die Bücher liegen hier. | کتابها اینجا هستند. |
| Ich habe Bücher. | من کتاب دارم. |
| Die Kinder spielen. | بچهها بازی میکنند. |
چطور جنس اسم را حدس بزنیم؟
جنس بیشتر اسمها را باید حفظ کرد، اما چند نشانه کمک میکند. اسمهایی که به -ung، -heit، -keit، -schaft یا -ion ختم میشوند مؤنثاند؛ برای نمونه Wohnung و Zeitung هر دو die میگیرند. اسمهایی که به -chen یا -lein ختم میشوند خنثیاند و das میگیرند. روزهای هفته، ماهها و فصلها هم همه مذکرند.
اسمهای مرکب جنس بخش آخر را میگیرند، چون بخش آخر کلمهٔ اصلی است. Zimmer خنثی است، پس Schlafzimmer و Wohnzimmer هم خنثیاند.
جنس دستوری همیشه با جنس طبیعی یکی نیست. Mädchen یعنی «دختر»، اما چون به -chen ختم میشود، خنثی است.
| Die Wohnung ist hell. | آپارتمان روشن است. |
| Das Schlafzimmer ist leer. | اتاق خواب خالی است. |
| Der Sommer ist heiß. | تابستان گرم است. |
| Das Mädchen lacht. | دختر میخندد. |
اسمها را چطور یاد بگیریم؟
هیچوقت اسم را تنها حفظ نکنید. هر اسم تازه را همراه آرتیکل و شکل جمعش یاد بگیرید، مثلاً der Tisch و die Tische را با هم.
رنگها کمک زیادی میکنند: مثلاً اسمهای مذکر را آبی، مؤنث را قرمز و خنثی را سبز بنویسید. روی کارتهای لغت هم همیشه آرتیکل را کنار اسم بنویسید.
| Das ist die Küche. | این آشپزخانه است. |
| Das ist das Bett. | این تخت است. |
| Das ist ein Stuhl. | این یک صندلی است. |
| maskulin | feminin | neutral | Plural | |
|---|---|---|---|---|
| bestimmt | der Tisch | die Lampe | das Sofa | die Fenster |
| unbestimmt | ein Tisch | eine Lampe | ein Sofa | – Fenster |
مثالها
| Hier steht ein Tisch. Der Tisch ist alt, aber schön. | اینجا یک میز هست. میز قدیمی است، اما قشنگ. |
| Da hängt eine Lampe. Die Lampe ist neu. | آنجا یک چراغ آویزان است. چراغ نو است. |
| Da steht ein Sofa. Das Sofa ist grün. | آنجا یک مبل هست. مبل سبز است. |
| Die Fenster sind groß. | پنجرهها بزرگاند. |
اشتباههای رایج
Tisch ist alt.
✓ Der Tisch ist alt.در فارسی «میز قدیمی است» درست است، اما در آلمانی اسم مفرد تقریباً هیچوقت بدون آرتیکل نمیآید.
Hier steht eine Sofa.
✓ Hier steht ein Sofa.Sofa خنثی است. eine فقط برای اسم مؤنث است؛ برای مذکر و خنثی ein میآید.
Ich habe ein Bücher.
✓ Ich habe Bücher.جمع آرتیکل نامعین ندارد. برای «چند کتاب» فقط شکل جمع اسم را بدون آرتیکل بیاورید.
Der Fenster sind groß.
✓ Die Fenster sind groß.Fenster در مفرد خنثی است، اما در جمع آرتیکل همیشه die است. فعل sind هم نشان میدهد که اسم جمع است.
Die Mädchen ist nett.
✓ Das Mädchen ist nett.Mädchen معنای «دختر» دارد، اما چون به -chen ختم میشود خنثی است. جنس دستوری را از پایانهٔ کلمه بگیرید، نه از معنای آن.
داستان این درس
Die neue Wohnung — داستان کوتاه آلمانی سطح A1 با ترجمهٔ فارسی و صوت.