مجهول: werden + اسم مفعول (Passiv: werden + Partizip II)
مجهول میگوید چه کاری انجام میشود؛ اینکه چه کسی آن را انجام میدهد مهم نیست یا معلوم نیست. آن را با werden در جایگاه دوم و اسم مفعول در آخر جمله میسازند. در گذشتهٔ ساده werden به wurde تبدیل میشود. با فعل وجهی، werden به شکل مصدر در آخر جمله میآید. اگر بخواهند کننده را هم بگویند، با von میآید.
Das Passiv sagt, was gemacht wird; wer es macht, ist nicht wichtig oder nicht bekannt. Man bildet es mit werden auf Position 2 und dem Partizip II am Ende. Im Präteritum heißt werden wurde. Mit einem Modalverb steht werden als Infinitiv am Ende. Wenn der Handelnde doch genannt werden soll, steht er mit von.
مجهول چیست و کی به کار میرود؟
در جملهٔ مجهول، خودِ کار و نتیجهٔ آن مهم است، نه کسی که آن را انجام میدهد. گاهی کننده را نمیشناسیم، گاهی برای همه روشن است و گاهی اصلاً مهم نیست. به همین دلیل مجهول در خبرها، دستورالعملها، متنهای علمی و توضیح مراحل یک کار بسیار رایج است.
در داستان، هانه توضیح میدهد که در مزرعه چه کارهایی انجام میشود. برای او مهم نیست که دقیقاً چه کسی پنیر را نگه میدارد؛ مهم خودِ فرایند است.
| »Der Käse wird sechs Wochen gelagert«, sagte sie. | «پنیر شش هفته نگهداری میشود»، او گفت. |
| In Deutschland wird viel Brot gegessen. | در آلمان نان زیادی خورده میشود. |
| Die Post wird jeden Morgen gebracht. | نامهها هر روز صبح آورده میشوند. |
ساخت مجهول: werden و اسم مفعول
مجهول با فعل werden و اسم مفعول فعل اصلی ساخته میشود. در زمان حال، werden صرف میشود: wird برای مفرد و werden برای جمع. در گذشتهٔ ساده بهجای آن wurde و wurden میآید. اسم مفعول هیچوقت تغییر نمیکند.
در گذشتهٔ نقلی، فعل کمکی sein به کار میرود و بهجای اسم مفعول معمولیِ werden، شکل کوتاه worden در آخر جمله میآید. این شکل در گفتار روزمره زیاد شنیده میشود.
| Das Auto wird repariert. | ماشین تعمیر میشود. |
| Das Auto wurde gestern repariert. | ماشین دیروز تعمیر شد. |
| Das Auto ist schon repariert worden. | ماشین تعمیر شده است. |
جای فعل: جایگاه دوم و آخر جمله
در جملهٔ اصلی، werden در جایگاه دوم و اسم مفعول در آخر جمله است و بقیهٔ اجزا بین آنها قرار میگیرند. اگر فعل وجهی مثل müssen یا können در جمله باشد، فعل وجهی به جایگاه دوم میرود و werden به شکل مصدر بعد از اسم مفعول در آخر جمله میآید.
در جملهٔ پیرو، مثلاً بعد از weil یا wie، فعل صرفشده آخرین کلمه است. این ترتیب برای فارسیزبانها طبیعی است، چون در فارسی هم میگوییم «باید محافظت شود» و فعل در آخر است.
| Die Fenster müssen jeden Tag geöffnet werden. | پنجرهها باید هر روز باز شوند. |
| Sie wollte sehen, wie ihr Gemüse eigentlich produziert wird. | او میخواست ببیند، سبزیجاتش در واقع چطور تولید میشود. |
| Ich weiß nicht, wann das Paket geliefert wird. | نمیدانم بسته کی تحویل داده میشود. |
مقایسه با فارسی: شدن و کردن
فارسی هم مجهول دارد و آن را با «شدن» میسازد: ساخته شد، دیده میشود. ساختار شبیه آلمانی است، اما در گفتار فارسی بیشتر از فعل معلوم با فاعل نامشخص استفاده میکنیم، مثل «اینجا سیگار نمیکشند». آلمانی در این موقعیت یا از man استفاده میکند یا از مجهول.
آلمانی مجهول بدون فاعل هم دارد که در فارسی معادل مستقیمی ندارد، مثل جملهای که هانه در داستان میگوید و معنایش این است که اینجا زود شروع میکنند. اگر بخواهیم کننده را بگوییم، از von با حالت داتیو استفاده میکنیم؛ این شبیه «توسط» در فارسی است، ولی در آلمانی طبیعیتر از فارسی به کار میرود.
| Man repariert das Dach. — Das Dach wird repariert. | سقف را تعمیر میکنند. — سقف تعمیر میشود. |
| Hier wird nicht geraucht. | اینجا سیگار کشیده نمیشود. |
| Der Brief wurde von meiner Chefin geschrieben. | نامه را رئیسم نوشت. |
همسایههای گیجکننده: werden در سه نقش و مجهول حالت
فعل werden سه نقش دارد: با اسم یا صفت یعنی «شدن»، با مصدر زمان آینده میسازد و با اسم مفعول مجهول. برای تشخیص، به فعل آخر جمله نگاه کنید: شکلی مثل geerntet نشانهٔ مجهول است و شکلی مثل ernten نشانهٔ زمان آینده.
مجهول با werden یک فرایند را نشان میدهد. وقتی نتیجهٔ کار و وضعیت پایانی مهم است، آلمانی از sein و اسم مفعول استفاده میکند. فرق این دو مثل فرق «در بسته میشود» و «در بسته است» در فارسی است.
| Im Herbst wird es früh dunkel. | در پاییز زود تاریک میشود. |
| Wir werden morgen die Äpfel ernten. | ما فردا سیبها را برداشت خواهیم کرد. |
| Die Tür wird um acht Uhr geschlossen. | در ساعت هشت بسته میشود. |
| Die Tür ist jetzt geschlossen. | در الان بسته است. |
| Position 2 | … | Ende | |
|---|---|---|---|
| Präsens | wird / werden | das Gemüse | geerntet |
| Präteritum | wurde / wurden | die Ware | gepackt |
| mit Modalverb | muss | der Boden | geschützt werden |
| mit Handelndem | wurde | von der Solaranlage | erzeugt |
مثالها
| Die Kühe werden zuerst gemolken, dann wird das Gemüse geerntet. | اول گاوها دوشیده میشوند، بعد سبزیجات برداشت میشود. |
| Um acht wurde die Ware in Kisten gepackt. | ساعت هشت کالا در جعبهها بستهبندی شد. |
| Der Boden muss geschützt werden. | خاک باید محافظت شود. |
| Der Strom wurde von der Solaranlage erzeugt. | برق توسط سامانهٔ خورشیدی تولید شد. |
اشتباههای رایج
Der Brief wurde von meine Chefin geschrieben.
✓ Der Brief wurde von meiner Chefin geschrieben.حرف اضافهٔ von همیشه حالت داتیو میخواهد. پس حرف تعریف و ضمیر ملکی بعد از آن باید به همین حالت صرف شوند.
Das Paket wird gestern geliefert.
✓ Das Paket wurde gestern geliefert.برای کاری که در گذشته انجام شده، werden باید به زمان گذشته برود. اسم مفعول بهتنهایی زمان جمله را نشان نمیدهد.
Das Fenster muss werden geöffnet.
✓ Das Fenster muss geöffnet werden.با فعل وجهی، اسم مفعول و بعد مصدر werden در آخر جمله میآیند؛ درست به همان ترتیبِ «باز شود» در فارسی.
Ich weiß nicht, wann wird das Paket geliefert.
✓ Ich weiß nicht, wann das Paket geliefert wird.این جمله یک سؤال غیرمستقیم و در واقع جملهٔ پیرو است. در جملهٔ پیرو فعل صرفشده به آخر جمله میرود.
Das Haus ist gerade gebaut.
✓ Das Haus wird gerade gebaut.وقتی کاری در حال انجام است، مجهول با werden لازم است. ساخت با sein فقط وضعیت پس از پایان کار را نشان میدهد.
داستان این درس
Ein Wochenende auf dem Hof — داستان کوتاه آلمانی سطح B1 با ترجمهٔ فارسی و صوت.