ماضی بعید با nachdem و bevor (Plusquamperfekt mit nachdem und bevor)
ماضی بعید نشان میدهد که کاری پیش از کار دیگری در گذشته انجام شده بود، مثل «شنیده بود» یا «رفته بود» در فارسی. آن را با شکل گذشتهٔ haben یا sein و اسم مفعول میسازیم؛ انتخاب بین این دو مثل زمان Perfekt است. بعد از nachdem معمولاً ماضی بعید میآید و در جملهٔ اصلی گذشتهٔ ساده. بعد از bevor همان زمان جملهٔ اصلی به کار میرود. فارسی هم ماضی بعید دارد، پس منطق آن برای فارسیزبانها آشناست.
Das Plusquamperfekt zeigt, dass etwas vor einer anderen Handlung in der Vergangenheit passiert war. Man bildet es mit hatte oder war und dem Partizip II: Sie hatte den Wecker nicht gehört. Der Bus war abgefahren. Nach nachdem steht meistens das Plusquamperfekt und im Hauptsatz das Präteritum: Nachdem sie gelernt hatte, ging sie ins Bett. Nach bevor steht dieselbe Zeit wie im Hauptsatz: Bevor sie das Haus verließ, trank sie einen Kaffee.
ماضی بعید چیست؟ گذشتهای پیش از گذشته
در روایت گذشته، گاهی باید بگوییم کاری حتی پیشتر رخ داده بود. یک خط زمان را تصور کنید: اکنون در انتهای راست است، داستان کمی عقبتر، و ماضی بعید باز هم عقبتر. فرح ساعت هفت و نیم بیدار میشود؛ این لایهٔ اول گذشته است. اینکه زنگ ساعت را نشنیده بود، پیش از بیدار شدنش رخ داده؛ این لایهٔ دوم است.
خبر خوب اینکه فارسی دقیقاً همین زمان را دارد: «رفته بود»، «شنیده بود»، «بسته بود». هر جا در فارسی بهطور طبیعی ماضی بعید میگویید، در آلمانی هم معمولاً ماضی بعید لازم است. این یک امتیاز واقعی است: منطق را از قبل میدانید و فقط شکل آلمانی را یاد میگیرید.
| Sie erschrak, denn sie hatte den Wecker nicht gehört. | او جا خورد، چون زنگ ساعت را نشنیده بود. |
| Die Prüferin hatte die Tür schon geschlossen. | ممتحن در را از قبل بسته بود. |
| Am Abend vorher hatte sie lange gelernt. | شب قبلش مدت زیادی درس خوانده بود. |
ساختن ماضی بعید: hatte یا war بهاضافهٔ اسم مفعول
ماضی بعید درست مثل Perfekt ساخته میشود، فقط فعل کمکی به گذشته میرود: بهجای hat میگوییم hatte و بهجای ist میگوییم war. اسم مفعول همان شکل آشنای Perfekt است.
انتخاب بین haben و sein هم هیچ فرقی با Perfekt ندارد. فعلهایی که حرکت یا تغییر حالت نشان میدهند، مثل gehen، fahren، laufen و ankommen، با war میآیند؛ بیشتر فعلهای دیگر با hatte. پس اگر بدانید کسی میگوید «ist gegangen»، خودبهخود میدانید که ماضی بعیدش «war gegangen» است.
صرف فعل کمکی ساده است: hatte، hattest، hatte، hatten، hattet، hatten و برای sein شکلهای war، warst، war، waren، wart، waren. ترتیب کلمهها هم مثل Perfekt است: فعل کمکی در جایگاه دوم مینشیند و اسم مفعول به آخر جمله میرود.
| Erst um zwei Uhr war sie ins Bett gegangen. | تازه ساعت دو به رختخواب رفته بود. |
| Den Ausweis hatte sie zum Glück schon am Abend in die Tasche gelegt. | خوشبختانه کارت شناسایی را از شب قبل در کیفش گذاشته بود. |
| Wir waren schon nach Hause gefahren. | ما دیگر به خانه رفته بودیم. |
با nachdem: اول کار قبلی، بعد کار بعدی
کلمهٔ nachdem یعنی «بعد از اینکه». جملهٔ nachdem کاری را میگوید که زودتر تمام شده بود، پس در ماضی بعید میآید. جملهٔ اصلی کار بعدی را میگوید و در نوشتار معمولاً در گذشتهٔ ساده، یعنی Präteritum، و در گفتار گاهی در Perfekt است.
جملهٔ nachdem یک جملهٔ فرعی است، پس فعل صرفشده به آخر آن میرود: اول اسم مفعول، بعد hatte یا war. اگر این جمله اول بیاید، جملهٔ اصلی با فعل شروع میشود و دو فعل با یک ویرگول کنار هم میآیند. این همان قاعدهٔ «فعل، فعل» است که از جملههای als و wenn میشناسید.
اشتباه رایج این است که هر دو جمله در یک زمان بیایند. در فارسی میگوییم «بعد از اینکه درس خواندم، خوابیدم» و هر دو فعل ماضی سادهاند. آلمانی اینجا دقیقتر است و فاصلهٔ زمانی را با دو زمان متفاوت نشان میدهد.
| Nachdem sie zwanzig Minuten gelaufen war, stand sie endlich vor dem Gebäude. | بعد از اینکه بیست دقیقه دویده بود، بالاخره جلوی ساختمان ایستاد. |
| Nachdem sie den Brief zweimal gelesen hatte, rief sie ihre Mutter in Bandar Abbas an. | بعد از اینکه نامه را دو بار خوانده بود، به مادرش در بندرعباس زنگ زد. |
| Farah ging ins Bett, nachdem sie gelernt hatte. | فرح بعد از اینکه درس خوانده بود، به رختخواب رفت. |
با bevor: جهت برعکس
کلمهٔ bevor یعنی «پیش از اینکه». اینجا کار جملهٔ فرعی دیرتر اتفاق میافتد، نه زودتر، پس ماضی بعید لازم نیست. معمولاً هر دو جمله در یک زمان میآیند، اغلب هر دو در گذشتهٔ ساده.
روی خط زمان اینطور فکر کنید: با nachdem به عقب نگاه میکنیم و کار جملهٔ فرعی یک لایه عقبتر است؛ با bevor به جلو نگاه میکنیم و کار جملهٔ فرعی هنوز نیامده است. فارسی بعد از «پیش از اینکه» التزامی میگذارد، مثل «برود»، ولی آلمانی یک فعل عادی در همان زمان جملهٔ اصلی به کار میبرد.
اگر جملهای کامل لازم نیست، حرف اضافه کافی است: nach و vor با یک اسم در حالت Dativ. مثلاً «بعد از امتحان» یا «پیش از صبحانه»؛ این شکل کوتاهتر و در گفتار بسیار رایج است.
| Bevor sie das Haus verließ, trank sie schnell einen Kaffee. | پیش از اینکه از خانه بیرون برود، سریع یک قهوه نوشید. |
| Nach der Prüfung rief Farah ihre Mutter an. | بعد از امتحان، فرح به مادرش زنگ زد. |
| Vor dem Frühstück duschte sie kurz. | پیش از صبحانه، کوتاه دوش گرفت. |
آلمانیها کِی از ماضی بعید استفاده میکنند؟
ماضی بعید بیشتر در نوشتار و روایت داستان به کار میرود، و هر وقت بخواهیم بگوییم پیش از آن لحظه چه شده بود. در گفتار روزمره آلمانیها اغلب سادهتر حرف میزنند و بهجای آن Perfekt میگویند.
یک ترکیب بسیار رایج، als با ماضی بعید است: جملهٔ als لحظهٔ داستان را نشان میدهد و ماضی بعید چیزی را که تا آن لحظه تمام شده بود. وقتی فرح به ایستگاه رسید، اتوبوس دیگر رفته بود.
تمرین عملی: یک روز بد خودتان را در دو لایهٔ زمانی تعریف کنید. لایهٔ اول را در گذشتهٔ ساده بگویید، مثلاً دیر رسیدید یا عصبانی شدید. بعد با ماضی بعید توضیح دهید چرا: زنگ ساعت را نشنیده بودید یا کلید را جا گذاشته بودید.
| Als sie an der Haltestelle ankam, war der Bus gerade abgefahren. | وقتی به ایستگاه رسید، اتوبوس تازه رفته بود. |
| Farah hatte bestanden! | فرح قبول شده بود! |
| Ich kam zu spät zur Arbeit, denn ich hatte meinen Schlüssel vergessen. | دیر به سر کار رسیدم، چون کلیدم را جا گذاشته بودم. |
| Person | mit haben | mit sein |
|---|---|---|
| ich | hatte gelernt | war gegangen |
| du | hattest gelernt | warst gegangen |
| er / sie / es | hatte gelernt | war gegangen |
| wir | hatten gelernt | waren gegangen |
| ihr | hattet gelernt | wart gegangen |
| sie / Sie | hatten gelernt | waren gegangen |
مثالها
| Sie erschrak, denn sie hatte den Wecker nicht gehört. | او جا خورد، چون زنگ ساعت را نشنیده بود. |
| Nachdem sie alle Übungen gemacht hatte, hatte sie noch eine Serie auf Deutsch gesehen. | بعد از اینکه همهٔ تمرینها را انجام داده بود، یک سریال آلمانی هم دیده بود. |
| Als sie an der Haltestelle ankam, war der Bus gerade abgefahren. | وقتی به ایستگاه رسید، اتوبوس تازه رفته بود. |
| Bevor sie das Haus verließ, trank sie schnell einen Kaffee. | پیش از اینکه از خانه بیرون برود، سریع یک قهوه نوشید. |
اشتباههای رایج
Nachdem sie lernte, ging sie ins Bett.
✓ Nachdem sie gelernt hatte, ging sie ins Bett.درس خواندن پیش از رفتن به رختخواب تمام شده بود، پس جملهٔ nachdem ماضی بعید میخواهد، حتی اگر در فارسی ماضی ساده بگوییم.
Sie hatte ins Bett gegangen.
✓ Sie war ins Bett gegangen.فعل gehen حرکت را نشان میدهد و در Perfekt با ist میآید، پس در ماضی بعید هم با war ساخته میشود.
Nachdem sie hatte gelernt, ging sie ins Bett.
✓ Nachdem sie gelernt hatte, ging sie ins Bett.در جملهٔ فرعی فعل صرفشده به آخر میرود: اول اسم مفعول، بعد فعل کمکی.
Nachdem sie gelernt hatte, sie ging ins Bett.
✓ Nachdem sie gelernt hatte, ging sie ins Bett.وقتی جملهٔ فرعی اول میآید، جای اول جملهٔ اصلی را گرفته است؛ پس فعل جملهٔ اصلی بلافاصله بعد از ویرگول میآید و فاعل پس از آن.
Bevor sie das Haus verlassen hatte, trank sie Kaffee.
✓ Bevor sie das Haus verließ, trank sie Kaffee.بیرون رفتن از خانه بعد از قهوه بود، نه پیش از آن؛ پس ماضی بعید اینجا معنا ندارد و هر دو جمله در گذشتهٔ ساده میآیند.
داستان این درس
Der Tag der Prüfung — داستان کوتاه آلمانی سطح B1 با ترجمهٔ فارسی و صوت.